Skip to content
Höfundur

Jón Steffensen

Útgáfuár

1975

Útgefandi

Sögufélag

Blaðsíðufjöldi

464

Menning og meinsemdir

Jón Steffensen

Uppseld

Í bókinni er safn 22 ritgerða um uppruna og mótun íslenzkrar þjóðar og baráttu hennar við hungur og sóttir.

Höfundur ritgerðanna, Jón Steffensen prófessor, varð sjötugur 15. febrúar 1975. Hann var prófessor við læknadeild H.Í. frá 1937-1972. Jón var kunnur fyrr mannfræðilegar athuganir sínar, einkum beinarannsóknir og ritgerðir um uppruna þjóðarinnar, en hefur líka mjög fengizt við mannfjöldaathuganir, sjúkdómasögu og menningarsögu almennt. Jón hefur verið formaður Hins íslenzka fornleifafélags frá 1961. Forseti Íslands, dr. Kristján Eldjárn, samstarfsmaður Jóns um áratugaskeið, ritar inngang að bókinni um höfundin og verk hans. Þar segir m.a. um vísindastörf Jóns: “Svo sem sjá má varða þau öll íslensku þjóðina og sögu hennar, án þess þó að vera sögulegar rannsóknir í hefðbundnum skilningi orðsins. Í þessum ritgerðum er þjóðin ekki séð frá sjónarmiði persónusögu, pólitískrar sögu eða atvinnusögu, eins og algengast er og ekki er nema eðlilegt og sjálfsagt, heldur er það líkamlegt upplag hennar og ásigkomulag í bókstaflegum skilningi sem tekið er til gaumgæfilegrar athugunar frá sjónarmiði mannfræði og sjúkdómafræði og látið segja sína sögu um uppruna, líf og örlög.”

Tvær ritgerðanna, um sögu pestar og bólusóttar á Íslandi, hafa ekki birzt fyrr, en ritgerðin “Fólksfjöldi á Íslandi í aldanna rás” birtist nú í fyrsta sinn á íslensku. Margar ritgerðanna hafa verið almennum lesendum illa aðgengilegar, dreifðar í hinum ýmsu tímaritum. Unnendur íslenzkrar sögu munu vafalaust fagna hinu mikla og sérstæða framlagi Jóns Steffensens sem Sögufélag gerir þeim hér aðgengilegt.

Bókin er uppseld hjá útgefanda.

 

 

Jón Steffensen (1905-1989) var prófessor í líffærafræði og lífeðlisfræði við læknadeild Háskóla Íslands. Hann var atorkumikill í rannsóknum á sjúkdóma- og menningarsögu Íslands og greinasafnið Menning og meinsemdir veitir gott yfirlit yfir rannsóknir hans.

UPPRUNI OG LANDNÁM

  1. Uppruni Íslendinga
  2. Víkingar
  3. Nokkur atriði út fornsögu Noregs
  4. Brot úr víkingasögu í samtíma skáldakvæðum
  5. Tímatal Ara fróða og upphaf víkingaferða
  6. Tölfræðilegt mat á líffræðilegu gildi frásagna Landnámu af ætt og þjóðerni landnemanna

BEINARANNSÓKNIR

  1. Þjórsdælir hinir fornu
  2. Bein Páls biskups Jónssonar
  3. Kumlafundur að Gilsárteigi í Eiðaþinghá
  4. Ákvæði kristinna laga þáttar um beinafærslu

ÚR ÍSLENZKRI MENNINGARSÖGU

  1. Lækningagyðjan Eir
  2. Nokkrir þættir úr menningu hins íslenzka þjóðfélags í heiðni
  3. Hugleiðingar um Eddukvæði
  4. Margrétar saga og ferill hennar á Íslandi
  5. Bjarni Pálsson og samtíð hans

VÖXTUR OG SÓTT

  1. Um líkamshæð Íslendinga og orsakir til breytinga á henni
  2. Þættir úr líffræði Íslendinga
  3. Bólusótt á Íslandi
  4. Pest á Íslandi
  5. Hungursóttir á Íslandi
  6. Líkamsvöxtur og lífsafkoma Íslendinga
  7. Fólksfjöldi á Íslandi í aldanna rás