Leitin að klaustrunum: Sýningaropnun í Þjóðminjasafni Íslands laugardaginn 26. maí kl. 14

maí 2018

Klausturhald á Íslandi hófst með stofnun klausturs í Bæ í Borgarfirði árið 1030. Samtals voru þrettán klaustur stofnuð á fjórtán stöðum á kaþólsku tímaskeiði hérlendis en því síðasta var komið á fót á Skriðuklaustri árið 1493. Klaustrin urðu ásamt biskupsstólunum að umsvifamestu kirkjulegu stofnunum í landinu fram til siðaskipta. Þá var þeim lokað og kaþólsk trú bönnuð með lögum. Klausturhald féll í gleymsku og minjar eftir klaustrin týndust.

Sýningin byggir á rannsókn Steinunnar Kristjánsdóttur, prófessors í fornleifafræði við Háskóla Íslands og Þjóðminjasafn Íslands. Í rannsókninni var leitað að hvers kyns vísbendingum um klausturhald í landinu frá 1030–1554. Notaðir voru jarðsjármælar til að kíkja undir svörðinn og könnunarskurðir grafnir þar sem vísbendingar sáust. Leitað var að klausturgripum í söfnum og kirkjum og að klausturplöntum, rústum og örnefnum úti á vettvangi. Heimildir voru lesnar, jafnt fornbréf sem þjóðsögur, auk þess sem farið var yfir kort og ljósmyndir.

Steinunn kynnir einnig rannsókn sína í samnefndri bók: Leitinni ad klaustrunum – klausturhald á Íslandi í fimm aldir, sem Sögufélag gaf út í samstarfi við Þjóðminjasafn Íslands árið 2017. Þá bók má skoða sem sjálfstætt framhald af fyrri bók Steinunnar: Sögunni af klaustrinu á Skriðu árið 2012. Báðar þessar bækur voru tilnefndar til Íslensku bókmenntaverðlaunanna og Fjöruverðlaunanna í flokki fræðirita og til Viðurkenningar Hagþenkis, félags höfunda fræðirita og kennslugagna. Sagan af klaustrinu á Skriðu hlaut Fjöruverðlaunin 2012 og Leitin að klaustrunum – klausturhald á Íslandi í fimm aldir hlaut Viðurkenningu Hagþenkis 2017 og auk þess Bókmenntaverðlaun starfsfólks bókaverslana 2017.

Sýningin Leitin að klaustrunum verður opnuð 26. maí 2018 kl. 14 í Horninu á 2. hæð Þjóðminjasafnsins.

Sýningin er liður í hátíðarsýningaröð Þjóðminjasafns Íslands vegna 100 ára afmælis fullveldis Íslands og evrópska menningararfsársins 2018. Af þessu tilefni lánar Þjóðminjasafn Dana Þjóðminjasafni Íslands helgiskrín frá 13. öld frá Keldum á Rangárvöllum. Skrínið verður til sýnis á grunnsýningu safnsins, Þjóð verður til – menning og samfélag í 1200 ár.